Shishupal Vadh (Raudra Rasa)

शिशुपाल हा चेदिराजाचा मुलगा आणि श्रीकृष्णाचा आत्येभाऊ होता. तो जन्मताना तीन डोळे आणि चार हात घेऊन जन्मला. त्याचा हा विचित्र जन्म पाहून सर्वजण घाबरले. तेव्हा आकाशवाणी झाली: “जी व्यक्ती शिशुपालाला मांडीवर घेतल्यावर त्याला शांत करील, त्याच्याच हातून त्याचा वध होईल.” शिशुपालाला जेव्हा कृष्णाच्या मांडीवर ठेवले तेव्हा तो लगेच शांत झाला. म्हणून सर्वांना कळले की शिशुपालाचा अंत कृष्णाच्याच हातून होणार.

जन्मापासूनच शिशुपालाला कृष्णाविषयी तीव्र मत्सर आणि द्वेष होता.
तो प्रत्येक वेळी कृष्णावर टीका करायचा, सार्वजनिक सभेत त्याचा अपमान करायचा आणि त्याच्या कार्यांवर आक्षेप घ्यायचा. कृष्णाने मात्र त्याची आई (कृष्णाची आत्या) हिला वचन दिले होते की, “मी शिशुपालाचे शंभर अपराध क्षमा करीन.”

युधिष्ठिराने जेव्हा भव्य राजसूय यज्ञ केला, तेव्हा सर्वांनी अग्रपूजेसाठी कृष्णाची निवड केली.
हे ऐकताच शिशुपाल संतापला. त्याने भर सभेत कृष्णाचा अपमान केला, पांडवांचा उपहास केला, भीष्म, द्रोण, कृप यांचा अवमान केला. कृष्ण मात्र शांतपणे त्याचे अपराध मोजत राहिला. शिशुपालाने जेव्हा १०१वा अपमान केला, तेव्हा मात्र कृष्ण उभा राहिला. कृष्ण म्हणाला, “मी तुझे शंभर अपराध क्षमा केले; पण आता तू मर्यादा ओलांडली आहेस.” क्षणात कृष्णाने सुदर्शन चक्र हातात घेतले. आणि त्या दिव्य चक्राने एका झटक्यात शिशुपालाचे मस्तक उडवले.

या प्रसंगातील शिशुपालाने कृष्णाचा व अन्य ज्येष्ठांचा अपमान करणे, कृष्णाचे क्रोधीत होणे आणि शेवटी शिशुपालाचा भर दरबारात वध होणे या सर्व घटना रौद्र रसाचे उदाहरण आहेत.

*      *      *      *      *

 

The Story:

Shishupal was the king of Chedi and a cousin of Lord Krishna.
From birth, he had three eyes and four arms. A divine voice had said that he would be killed by the person in whose lap he would stop crying in.
When baby Shishupal was placed on Krishna’s lap, he stopped crying. So, everyone knew Krishna would be the one to kill him.

Though related, Shishupal hated Krishna deeply.
He criticized him constantly, insulted him in public gatherings, and opposed him in every possible matter.

Still, Krishna had promised his aunt (Shishupal’s mother) that he would forgive 100 of Shishupal’s sins before punishing him.

When the Pandava king Yudhishthira performed the grand Rajasuya Yajna, the elders decided that Krishna should be honoured with the Agryapooja—the highest respect. This enraged Shishupal. He stood up in the assembly and began to insult Krishna. He mocked the Pandavas, and abused Bhishma and the elders.

When Shishupal crossed the limit and uttered his 101st insult, Krishna stood up. With perfect calmness, he lifted his divine weapon Sudarshan Chakra. He said: “I forgave the hundred insults as promised. But now you have crossed the limit.” Krishna released the chakra, and in a flash, it severed Shishupal’s head.

Raudra Rasa and the Shishupal Vadh

Raudra Rasa is related with anger, fury and wrath. The killing of Shishupal by Krishna in the Mahabharata is one of the strongest examples of Raudra Rasa.

During the Rajasuya Yajna, Shishupal repeatedly insults Krishna, mocks the Pandavas and abuses elders like Bhishma. His harsh words and arrogance create an atmosphere of anger, provocation, and intense conflict, which forms the base of Raudra Rasa.

Krishna had promised to forgive 100 offences of Shishupal.
But when Shishupal uttered his 101st insult, Krishna rose from his seat. This moment reveals controlled, righteous fury. It is the essence of Raudra Rasa.

Krishna lifting the Sudarshan Chakra creates a powerful image of divine wrath and unstoppable force. When the chakra severs Shishupal’s head, the scene reaches the peak of Raudra Rasa. The act symbolizes the destruction of arrogance and evil through divine fury.

The entire hall falls silent. Even great warriors like Bhishma, Drona, and Yudhishthira witness Krishna’s terrifying yet righteous form. The mood of fear, awe, and intensity enhances the expression of Raudra Rasa.