Lanka Dahan

लंका दहन हा प्रसंग वाल्मिकीकृत रामायणाच्या सुंदरकांडमध्ये वाचावयास मिळतो. सीतेचे रावणाने अपहरण केल्यानंतर प्रभू श्रीरामांनी सीतेचा शोध घेण्यासाठी हनुमानाला लंकेत पाठविले. हनुमान समुद्र ओलांडून एका उडीत लंकेत पोहोचला. त्याने रात्री सूक्ष्म रूपात शहरात प्रवेश केला. तिथे त्याला अशोकवाटिकेत सीता माता राक्षसिणींच्या पहाऱ्यात सापडली.

हनुमानाने आपली ओळख सांगितली, रामाची अंगठी दाखवली आणि सीतेचा विश्वास जिंकला. सीतेने त्याला आपल्या केसातील चूडामणी (दागिना) दिला, जो रामाला पुरावा म्हणून द्यावा असे सांगितले.

सीतेला भेटल्यानंतर हनुमानाने लंकेत थोडा उपद्रव करून रावणाची ताकद पाहायचे ठरवले. त्याने झाडे तोडली, राक्षसांचा संहार केला. रावणाने रागाने आपल्या पुत्र इंद्रजीताला पाठवले; त्याने ब्रह्मास्त्राने हनुमानाला बांधले. हनुमानाला दरबारात आणले असता, त्याने रावणाला सीता परत करण्याचा सल्ला दिला.
रावण संतापला आणि आज्ञा दिली की, “याच्या शेपटीला आग लावा!” राक्षसांनी त्याची शेपटी कपड्यांनी गुंडाळली, तेल ओतले आणि आग लावली. तेव्हा हनुमानाने आपले रूप प्रचंड मोठे केले आणि पूर्ण लंका पेटवून दिली. सोन्याचे राजवाडे, रस्ते, मनोरे — सर्व जळून खाक झाले. पण विभीषणाचे घर मात्र अखंड राहिले, कारण तो धर्मनिष्ठ आणि प्रभूभक्त होता.

नंतर हनुमानाने समुद्रात शेपटी विझवली, सीतेला निरोप दिला आणि रामाकडे परत गेला.
त्याने सीतेचा संदेश आणि दागिना रामाला दिला. रामाने त्याला आलिंगन देऊन त्याच्या पराक्रमाचे कौतुक केले.

*      *      *      *      *

Introduction:

The Lanka Dahan episode occurs in the Sundara Kanda of the Valmiki Ramayana. After Sita is abducted by Ravana, Lord Rama sends Hanuman across the ocean to search for her. The episode with Hanumana’s giant leap, entry into Lanka, meeting with Seeta and Ravana, and finally burning Lanka is full of the ‘Adbhuta Rasa’.

Hanuman’s Search for Sita

Hanuman crosses the ocean in one leap and reaches Lanka. He takes a small form to enter the city secretly at night. He searches everywhere  until he finally finds Sita in Ashoka Vatika, surrounded by demonesses.

Hanuman speaks to Sita from a hidden place, reciting Rama’s name and showing her Rama’s ring as proof. Sita, filled with joy and tears, gives him her chudamani (a jewel from her hair) to take back as a sign for Rama.

Hanuman’s Capture

Before returning, Hanuman decides to test Ravana’s power and warn the demons. He destroys trees and guards in the Ashoka Garden, uproots plants, and kills many rakshasas.

Ravana sends his son Indrajit (Meghanada), who captures Hanuman using the Brahmastra weapon.

Hanuman before Ravana

In Ravana’s royal court, Hanuman boldly declares that he is the messenger of Lord Rama. He advises Ravana to return Sita respectfully. Ravana, enraged by Hanuman’s fearless words, orders that Hanuman’s tail be set on fire as punishment.

The Burning of Lanka (Lanka Dahan)

But Hanuman, chanting Rama’s name, leaps high into the sky and grows in size. Using his burning tail as a torch, he sets fire to the entire city of Lanka. After completing his mission, Hanuman dips his tail in the sea to extinguish the fire and bows to Lord Rama in his heart.

Return to Rama

Then he leaps across the ocean and returns to Rama and Lakshmana on the other shore. He delivers Sita’s jewel and message, and Rama embraces Hanuman with joy and gratitude.

Adbhuta Rasa:

Lanka Dahan episode evokes a sense of marvel, wonder, and supernatural astonishment. The following are the elements of Adbhuta Rasa in Lanka Dahan episode.

• ·       Hanuman grows enormously in size.
•         He leaps across the ocean to Lanka.
•         Fire on the tail does not harm him.
•         Hanuman burns the entire city single-handedly.

The whole episode evokes awe and amazement. The event is seen as divinely guided. The miraculous nature intensifies the Adbhuta feeling.

 *    *    *