प्रमाणलेखनाचे नियम

 बी.ए.भाग: ३

अभ्यासक्रमपञिका :१५

सञ : ६

मराठी भाषा व अर्थार्जनाच्या संधी

 विषय प्राध्यापक प्रा बी के पाटील

विभाग : ३

प्रमाणलेखनाचे नियम

१) नियम१ स्पष्टोच्यारित अनुनासिकाबद्दल शीर्षबिंदू द्यावा उदा.-गुलकंद,चिंच,तंटा,आंबा

संस्कृत नसलेले मराठी शब्द शुर्षबिंदू देऊनच लिहावेत 

उदा.दंगा, तांबे, खंत ,संप

अर्थभेद स्पष्ट करण्यासाठी कधी कधी पर-सवर्ण जोडून शब्द लिहिणे योग्य.

उदा.'वेदांत'(वेदांमध्ये) आणि'वेदान्त'(तत्वज्ञान),देहांत(शरीरांत)आणि'देहांत'(मृत्यू)

    काही शब्दामधील अनुस्वारांचा उच्यार अस्पष्ट असतो. कधी कधी तो उच्यारला जात नाही.

उदा. हंसणे, धांवणे, जेव्हां, कोठें, कधीं, कांही.

   अशा शब्दांवर अनुस्वार देऊ नये. ते हसणे, धावणे, जेव्हा, कोठे, कधी काही असे लिहावे.

नियम २ य,र,ल,व,श,ष,स, ह यांच्या पूर्वी येणार्‍या अनुस्वारांबद्दल केवळ शीर्षबिंदू द्यावा

उदा. सिंह, संयम, मांस

उच्यारानुसार लेखन करावयाचे म्हणून सिंह ऐवजी सिंव्ह, संयम ऐवजी संय्यम. मांस ऐवजी मांव्स, संहार ऐवजी संव्हार असे लिहिण्याची गरज नाही.

नियम ३ नामाच्या व सर्वनामाच्या अनेकवचनी सामान्यरुपांवर विभक्तिप्रत्यय व शब्दयोगी अव्यय लावताना अनुस्वार द्यावा

उदा, लोकांना, मुलांना, तुम्हास, लोकांसमोर, घरांपुढे. नामाला किंवा सर्वनामाला विभक्तीप्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय लागण्यापूर्वी त्याचे जे रुप होते. त्याला'सामान्यरुप' असे म्हणतात

उदा.पञ या शब्दाला तृतीय विभक्तीचा प्रत्यय लावल्यास पञांने असे रुप होते, यातील पञा हे सामान्य रुप होय, 

   या नियमानुसार नामाच्या व सर्वनामाच्या अनेचवचनातील सामान्यरुपांवर विभक्तिप्रत्यय लावतांना किंवा शब्दयोगी अव्यय लावतानाअनुस्वार द्यावयाचा आहे

उदा.आदेशांत, विभागांकडून, सदस्यांच्या, पुस्तकांवर, या सारख्या शब्दांच्या बाबतीत अनुस्वार देणे आवश्याक आहे.

आदरार्थी बहुवचनाच्या वेळीही असा अनुस्वार दिला  पाहिजे

उदा. राज्यपालांचे अभिभाषण, मुख्यमंञ्यांचा दौरा, तुम्हाला, आपणांस

नियम ४

वरिल नियमांव्यतिरिक्त कोणत्याही कारणासाठी व्युत्पत्तीने सिद्द होणारे वा न होणारे अनुस्वार देऊ नयेत.

    या नियमानुसार स्पष्ट किंवा अस्पष्ट उच्यार न होणारा कोणताही अनुस्वार शब्दांवर द्यावयाचा नाही

उदा. घरें, रुपें, नामें करणें बोलणें